تغییر نقاب در جنوب شرق؛ آیا «جبهه مبارزین مردمی» همان گروه تروریستی جیش‌العدل است؟

گروه تروریستی جیش‌العدل با هدف بازسازی چهره رسانه‌ای و خروج از انزوای بین‌المللی، ائتلافی موسوم به «جبهه مبارزین مردمی» تشکیل داد.

به گزارش کلینی نیوز، گروه تروریستی جیش‌العدل که سال‌هاست به عنوان عامل اصلی ناامنی در استان سیستان و بلوچستان شناخته می‌شود، اخیراً با انتشار ویدئویی از تشکیل ائتلافی موسوم به «جبهه مبارزین مردمی» خبر داده است.

این اقدام که با انتشار یک اساسنامه جدید همراه بود، تلاشی آشکار برای ایجاد هماهنگی میان بقایای گروه‌های مسلح تروریست بلوچ و افزایش توان عملیاتی علیه جمهوری اسلامی توصیف شده است.

سخنگوی نقاب‌دار این جریان در حالی از «اتحاد نیروها» سخن می‌گوید که شواهد میدانی نشان می‌دهد اتاق فکر و کانال‌های انتشار این بیانیه‌ها، دقیقاً همان بسترهایی هستند که پیش از این توسط گروه تروریستی جیش‌العدل مورد استفاده قرار می‌گرفتند.

تبارشناسی ائتلاف جدید؛ میراث‌خواران جندالله و گروه تروریستی جیش‌العدل

برای درک ماهیت «جبهه مبارزین مردمی»، باید به عقب بازگشت. گروه تروریستی جیش‌العدل خود مولود فروپاشی گروه «جندالله» به رهبری عبدالمالک ریگی است.

پس از اعدام ریگی در سال ۱۳۸۹ و متلاشی شدن ساختار متمرکز جندالله، هسته‌های باقی‌مانده تحت فرماندهی صلاح‌الدین فاروقی گرد هم آمدند و جیش‌العدل را پایه‌گذاری کردند.

اکنون به نظر می‌رسد این گروه با درک این واقعیت که نام فعلی‌اش در فهرست تروریستی بین‌المللی (از جمله آمریکا و ایران) قرار گرفته، به دنبال یک «ری‌برندینگ» (بازسازی برند) است. هدف، عبور از ادبیات سلفی-تکفیری به سمت یک گفتمان مدنی-سیاسی است تا بتواند در معادلات پیچیده منطقه‌ای، نقش یک «اپوزیسیون مسلح» را بازی کند.

گروه‌های ائتلافی؛ نام‌های کاغذی یا بازوهای عملیاتی؟

در بیانیه تشکیل این جبهه، نام‌هایی همچون گروه های تروریستی «جنبش پادا بلوچ»، «حرکت نصر بلوچ» و «گروه محمد رسول‌الله» به چشم می‌خورد. تحلیلگران امنیتی بر این باورند که اکثر این اسامی، گروه‌هایی هستند که سال‌هاست عملاً از صحنه حذف شده‌اند.

برای مثال، «حرکت نصر» پس از اعدام رهبرانش در سال ۱۳۸۷ غیرفعال بود و «گروه محمد رسول‌الله» نیز ریشه در فعالیت‌های دهه ۷۰ دارد.

الحاق این نام‌های قدیمی به گروه تروریستی جیش‌العدل بیش از آنکه یک قدرت‌نمایی نظامی باشد، یک مانور تبلیغاتی برای نشان دادن شمولیّت و اتحاد میان طوایف و جریانات مختلف است.

با این حال، حضور «جنگجویان خودجوش»—هسته‌هایی که پس از حوادث سال ۱۴۰۱ شکل گرفتند—می‌تواند بنیه رزمی این ائتلاف را در حملات ایذایی تقویت کند.

گروه تروریستی جیش‌العدل تغییر ادبیات سیاسی در ساختار جدید

یکی از نکات قابل تامل در اساسنامه «جبهه مبارزین مردمی»، استفاده از واژگانی نظیر «کرامت انسانی»، «عدالت اقتصادی» و «فعالیت‌های دیپلماتیک» است. گروه تروریستی جیش‌العدل که پیش‌تر بر مفاهیم مذهبی تندروانه تکیه داشت، اکنون تلاش می‌کند با انتخاب نامی غیرمذهبی و حذف اشارات مستقیم به جدایی‌طلبی، خود را با موج‌های اعتراضی اخیر در ایران همسو نشان دهد.

این تغییر زبان، تلاشی برای جلب نظر افکار عمومی داخلی و سازمان‌های بین‌المللی است، در حالی که ماهیت عملکردی آن‌ها—یعنی ترور و بمب‌گذاری—تغییری نکرده است؛ کما اینکه تنها چند روز پس از این بیانیه، مسئولیت شهادت ۴ تن از نیروهای سپاه را بر عهده گرفتند.

پوست‌اندازی گروه تروریستی جیش‌العدل، واکنش رسانه‌های ایران

رسانه‌های از جمله تسنیم، فارس و کیهان، این حرکت را «اعتراف به ورشکستگی» توصیف کرده‌اند. از نظر این رسانه‌ها، گروه تروریستی جیش‌العدل به دلیل از دست دادن پایگاه اجتماعی در میان قوم بلوچ و محکومیت‌های پیاپی از سوی علمای برجسته اهل سنت مانند مولوی عبدالحمید، ناچار به تغییر چهره شده است.

خبرگزاری تسنیم این اقدام را تلاش برای پنهان کردن «کارنامه‌ای مملو از ترور، کودک‌کشی و اقدامات ضد مردمی» توصیف کرد و نوشت گروه‌های حاضر در این ائتلاف یا در سال‌های اخیر غیرفعال بوده‌اند یا صرفا نامی از آن‌ها باقی مانده است. تسنیم این ائتلاف را بازسازی همان گروه قدیمی دانسته که با «تغییری ظاهری برای بقا» به دنبال «جلب حمایت مالی و لجستیکی حامیان خارجی» است.

خبرگزاری فارس نیز در گزارشی مشابه، این تغییر را «پوست‌اندازی» جندالله و جیش‌العدل دانست و با تاکید بر این که «تاریخ مصرف» جیش‌‌العدل پایان یافته، مدعی شد که این گروه اکنون به دنبال «مجاب کردن» موساد برای «حمایت دوباره» است. فارس نوشته است گروه‌های حاضر در ائتلاف جدید «در سال‌های اخیر تقریبا هیچ تحرکی نداشته‌اند و فقط یک نام از آنها باقی مانده است».

روزنامه کیهان، هدف از این اقدام را «ری‌برندینگ» و جلب حمایت‌های خارجی عنوان کرده است. گزارش این روزنامه به موارد متعددی از حملات منتسب به این گروه در استان سیستان و بلوچستان اشاره کرده و این اقدام را به معنای «اعتراف رسمی به ورشکستگی ایدئولوژیک و تبلیغاتی» جیش‌العدل دانسته است.

روزنامه کیهان معتقد است این «پوست‌اندازی اجباری» صرفاً برای جذب حمایت‌های لجستیکی جدید از سوی سرویس‌های اطلاعاتی بیگانه مانند موساد و سازمان‌های غربی طراحی شده تا هزینه‌های بالای نگهداری هسته‌های مسلح در ایالت بلوچستان پاکستان تأمین شود.

گروه تروریستی جیش‌العدل، چالش‌های امنیتی و پیوندهای فرامرزی

موقعیت ژئوپلیتیک سیستان و بلوچستان و هم‌جواری با ایالت بلوچستان پاکستان، همواره به عنوان یک سوپاپ اطمینان برای گروه تروریستی جیش‌العدل عمل کرده است.

تنش‌های دیپلماتیک سال‌های اخیر میان تهران و اسلام‌آباد نیز بر پیچیدگی این پرونده افزوده است. اگر ائتلاف جدید بتواند هسته‌های پراکنده را به طور واقعی ادغام کند، خطر تبدیل شدن شرق ایران به یک «جبهه نیابتی» در تقابل‌های منطقه‌ای افزایش می‌یابد.

تحلیلگران هشدار می‌دهند که پیوند احتمالی این جبهه با شبکه‌های سلفی فرامنطقه‌ای و استفاده از پوشش حقوق بشری، می‌تواند شناسایی و مقابله با آن‌ها را برای دستگاه‌های امنیتی دشوارتر سازد.

ضرورت هوشیاری در برابر استراتژی جدید

در نهایت، «جبهه مبارزین مردمی» را نباید یک پدیده نوین، بلکه باید فاز جدید عملیاتی گروه تروریستی جیش‌العدل دانست.

این گروه با درک تغییرات اجتماعی ایران، به دنبال آن است تا سلاح خود را پشت کلمات فریبنده پنهان کند. واقعیت این است که تا زمانی که اقدامات این جریان منجر به ریخته شدن خون مرزبانان و غیرنظامیان می‌شود، تغییر نام نه تنها ماهیت تروریستی آن‌ها را تغییر نمی‌دهد، بلکه نشان‌دهنده بن‌بست ایدئولوژیکی است که آن‌ها را مجبور به انکار هویت پیشین خود کرده است.