ائتلاف دریایی عربستان؛ آرایش تازه امنیتی در آب‌های منطقه

به گزارش کلینی نیوز، ائتلاف دریایی عربستان وارد مرحله تازه‌ای شد؛ وزارت دفاع عربستان سعودی اعلام کرد مقدمات تشکیل یک ائتلاف دفاعی دریایی چندملیتی با هدف حفاظت از کشتیرانی بین‌المللی، تأمین امنیت مسیرهای راهبردی دریایی و مقابله با تهدیدهای فزاینده علیه تجارت جهانی تکمیل شده است.

به گزارش شبکه المملکه‏،، این تصمیم پس از پایان نشست مشترکی به میزبانی عربستان و با حضور رؤسای ستاد ارتش و نمایندگان ۴۳ کشور، به همراه نمایندگان اتحادیه اروپا، اتخاذ شد.

بر اساس بیانیه وزارت دفاع عربستان، شرکت‌کنندگان در این نشست درباره راهکارهای تقویت امنیت دریایی، حفاظت از خطوط بین‌المللی کشتیرانی و مقابله با تهدیدهایی که حمل‌ونقل دریایی و تجارت جهانی را هدف قرار می‌دهند، تبادل نظر کردند.

در این نشست همچنین تهدیدهای رو به افزایش علیه امنیت دریایی، از جمله حملات به کشتی‌های تجاری، نفتکش‌ها، شناورهای حامل انرژی و زیرساخت‌های دریایی بررسی شد و بر ضرورت هماهنگی بیشتر میان کشورهای مشارکت‌کننده برای حفظ امنیت آبراه‌های بین‌المللی تأکید شد.

همچنین پیش‌نویس منشور ائتلاف، اسناد مرجع، ساختار سازمانی، سازوکارهای فرماندهی و کنترل و برنامه‌های عملیاتی آینده مورد بررسی قرار گرفت تا چارچوبی سازمان‌یافته برای همکاری دفاعی دریایی میان اعضای این ائتلاف ایجاد شود.

وزارت دفاع عربستان اعلام کرد روند تکمیل مراحل حقوقی، فنی و اجرایی، از جمله نهایی‌سازی منشور و اسناد مرجع، ادامه خواهد یافت تا زمینه آغاز رسمی فعالیت این ائتلاف فراهم شود.

در پایان این بیانیه تأکید شده است که این ائتلاف، سازوکاری باز برای پیوستن کشورهای علاقه‌مند خواهد بود و هدف آن حفاظت از آزادی کشتیرانی، افزایش امنیت مسیرهای دریایی بین‌المللی و حمایت از ثبات منطقه‌ای و بین‌المللی عنوان شده است.

پیشینه تحولات؛ از تفاهم‌نامه اسلام‌آباد تا معادله امنیتی تنگه هرمز

تشکیل ائتلاف دریایی چندملیتی به ابتکار عربستان در شرایطی اعلام می‌شود که امنیت آبراه‌های راهبردی منطقه، به‌ویژه خلیج فارس و تنگه هرمز، تحت تأثیر تحولات نظامی و سیاسی میان ایران و آمریکا قرار گرفته است.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، پس از تشدید درگیری‌ها میان ایران و آمریکا، روندی برای پایان دادن به بحران و ایجاد چارچوبی جدید میان دو طرف شکل گرفت که در نهایت به امضای «تفاهم‌نامه اسلام‌آباد» انجامید.

طبق این گزارش‌ها، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، این سند را به‌صورت غیرحضوری و دیجیتال امضا کردند.

بر اساس گزارش برخی رسانه‌ها، ترامپ نسخه مربوط به خود را در جریان ضیافت شام در کاخ ورسای فرانسه که با حضور امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، برگزار شد، امضا کرد و نسخه امضاشده به طرف‌های دیگر ارسال شد. همزمان، نسخه ایران نیز توسط مسعود پزشکیان به‌صورت الکترونیکی امضا شد.

از نگاه جمهوری اسلامی ایران، امنیت تنگه هرمز یک موضوع راهبردی و بخشی از منافع ژئوپلیتیک کشور محسوب می‌شود.

مقام‌های ایرانی همواره تأکید کرده‌اند که امنیت این آبراه حیاتی باید توسط کشورهای منطقه تأمین شود و حضور ائتلاف‌های نظامی فرامنطقه‌ای می‌تواند بر معادلات امنیتی خلیج فارس تأثیرگذار باشد.

در همین چارچوب، ایران اعلام کرده است که پس از تحولات اخیر، مدیریت و نظارت امنیتی خود بر ترددهای دریایی در تنگه هرمز را افزایش داده و عبور شناورها باید مطابق ملاحظات و مسیرهای اعلام‌شده انجام شود.

این تحولات در حالی رخ می‌دهد که عربستان سعودی از تشکیل یک ائتلاف دفاعی دریایی چندملیتی با مشارکت ۴۳ کشور و اتحادیه اروپا خبر داده است؛ اقدامی که می‌تواند نشانه تلاش برخی بازیگران منطقه‌ای برای ایجاد سازوکارهای جدید امنیت دریایی باشد.

کارشناسان مسائل منطقه معتقدند رقابت بر سر معماری امنیت دریایی در خلیج فارس، دریای عمان و مسیرهای انتقال انرژی، در ماه‌های آینده یکی از محورهای اصلی تحولات ژئوپلیتیکی خاورمیانه خواهد بود.