فاز جدید فعالیت «گروه تروریستی داعش»؛ پشت‌پرده حملات استرالیا و جبهه آفریقا

به گزارش کلینی نیوز، گروه تروریستی داعش علیرغم ادعای نابودی کامل خلافتش در سال ۲۰۱۹، همچنان به عنوان یک تهدید امنیتی سیال در سراسر جهان خودنمایی می‌کند.

نفوذ این گروه که از سال ۲۰۱۷ و پس از سقوط پایگاه‌های اصلی در موصل و رقه رو به افول گذاشته بود،اکنون در قالب هسته‌های خودخوانده و مهاجمان انفرادی بازآفرینی شده است.

حمله اخیر در سیدنی، جایی که یک پدر و پسر با الهام از ایدئولوژی‌های افراطی دست به جنایت زدند، نشان داد که نفوذ ذهنی این سازمان فراتر از مرزهای جغرافیایی است.

این گروه در نشریه «النبا» به صراحت اعلام کرده است که وارد فاز «جهاد دیجیتال» شده؛ مرحله‌ای که در آن نیازی به سازماندهی مستقیم نیست و تنها تحریک احساسات از طریق اینترنت برای ایجاد فاجعه کفایت می‌کند.

ریشه‌های پایدار گروه تروریستی داعش در خاورمیانه

لنا به گزارش بی بی سی، با وجود کاهش چشمگیر فعالیت‌ها، گروه تروریستی داعش هرگز به طور کامل ریشه‌کن نشده است.

طبق برآوردهای شورای امنیت سازمان ملل در سال ۲۰۲۵، هنوز حدود سه هزار جنگجوی وفادار به این گروه در بیابان‌ها و مناطق صعب‌العبور سوریه و عراق مخفی شده‌اند.

اگرچه این رقم در مقایسه با ارتش ده‌ها هزار نفری سال ۲۰۱۴ ناچیز به نظر می‌رسد، اما ناتوانی در حذف کامل این بقایا، پتانسیل بازگشت آن‌ها در صورت بروز هرگونه بی‌ثباتی سیاسی در منطقه را حفظ کرده است.

سکوت اخیر این گروه در قبال برخی حملات در سوریه، لزوماً به معنای تضعیف نیست، بلکه می‌تواند بخشی از تاکتیک «صبر استراتژیک» برای بازسازی توان عملیاتی باشد.

ارتش آنلاین و تبلیغات نوین گروه تروریستی داعش

یکی از خطرناک‌ترین ابعاد فعلی گروه تروریستی داعش، بهره‌گیری از ارتشی از حامیان آنلاین است که جای خالی ویدیوهای هالیوودی گذشته را پر کرده‌اند.

این گروه با استفاده از پلتفرم‌هایی نظیر فیسبوک و اینستاگرام، نوجوانان و جوانان را هدف قرار داده و با انتشار دستورالعمل‌های گام‌به‌گام برای ساخت بمب‌های دستی یا حملات با سلاح سرد، هزینه‌های عملیاتی خود را به صفر رسانده است.

متخصصان معتقدند که این «جهادگران رسانه‌ای» موفق شده‌اند شکاف ایجاد شده در سلسله مراتب فرماندهی را با ایجاد یک شبکه غیرمتمرکز از هواداران پر کنند که به طور مستقل تصمیم به حمله می‌گیرند.

جابه‌جایی کانون قدرت؛ تمرکز گروه تروریستی داعش بر آفریقا

در سال ۲۰۲۵، مرکز ثقل عملیات‌های گروه تروریستی داعش از خاورمیانه به آفریقای سیاه منتقل شده است. آمارها نشان می‌دهد که ۹۰ درصد حملات منتسب به این گروه در سال جاری در مناطق ساحل، نیجریه، کنگو و موزامبیک رخ داده است.

در این مناطق، گروه با سوءاستفاده از فقر، فساد دولتی و خلاء قدرت ناشی از خروج نیروهای غربی، توانسته است بین ۸ تا ۱۲ هزار جنگجو را سازماندهی کند. اگرچه در آفریقا هنوز کنترل سرزمینی مشابه سوریه ندارند، اما نفوذ آن‌ها در جوامع محلی به طرز نگران‌کننده‌ای در حال گسترش است.

وضعیت متزلزل شاخه خراسان گروه تروریستی داعش

شاخه ولایت خراسان که پیش‌تر با حملات خونبار در ایران و روسیه (۲۰۲۴) قدرت‌نمایی کرده بود، در سال ۲۰۲۵ با چالش‌های جدی مواجه شده است.

فشار نیروهای محلی در افغانستان و تضعیف زنجیره تأمین مالی، توان این شاخه را برای اجرای حملات بزرگ بین‌المللی کاهش داده است. با این حال، جذب نیرو از کشورهای آسیای مرکزی مانند تاجیکستان همچنان در دستور کار این بخش از گروه تروریستی داعش قرار دارد که زنگ خطر را برای امنیت منطقه‌ای در شرق ایران و آسیای میانه روشن نگه می‌دارد.

 آینده‌نگری سیاسی؛ چرا گروه تروریستی داعش از بی‌توجهی تغذیه می‌کند؟

تحلیلگران ارشد بین‌المللی هشدار می‌دهند که بزرگ‌ترین پیروزی برای این گروه تروریستی نادیده گرفته شدن از سوی جامعه جهانی است.

رویکردهای واکنشی که تنها پس از وقوع یک حمله تروریستی فعال می‌شوند، دیگر کارایی ندارند. این گروه ثابت کرده است که به شدت سازگارپذیر است و از هرگونه شکاف در همکاری‌های امنیتی بین‌المللی برای بازسازی خود استفاده می‌کند.

تا زمانی که ریشه‌های نارضایتی اجتماعی و سیاسی در آفریقا و آسیا باقی بماند و فضای مجازی بدون نظارت دقیق امنیتی در اختیار مبلغان تکفیری باشد، سایه تهدید این گروه بر سر جهان سنگینی خواهد کرد.

عبور از فانتوم خلافت به واقعیت هسته‌های پراکنده

در نهایت، گروه تروریستی داعش امروز بیش از آنکه یک دولت مدعی باشد، یک ویروس فکری است.

سقوط ابوبکر البغدادی و از دست رفتن اراضی، جذابیت رمانتیک «زندگی در خلافت» را از بین برده است، اما خشم ناشی از سرخوردگی‌های سیاسی همچنان سوخت موتور این گروه را تأمین می‌کند.